• 11
  • 2

جستجو در سایت

سنتها

در زورخانه انتظار می رود رفتار ورزشکاران باستانی مبتنی بر اصول آیین فتوت و از روی گذشت، فروتنی، پرهیزگاری، عدالت، صفا و ادب باشد.بدین جهت ورزش باستانی بر خلاف ورزش های دیگر دارای آداب و رسومی است که هر ورزشکار وظیفه دارد از لحظه ورود به زورخانه تا هنگام خروج در چهارچوب اصول و مقررات آن عمل کند.

برخی از آداب و رسوم زورخانه به قرار زیر است:


•    مبادرت به ورزش از سحرگاه تا کمی پس از برآمدن آفتاب از رسوم دیرین زورخانه است.


•    هر کس وارد زورخانه می شود باید سر فرود آورده و اظهار فروتنی کند. زورخانه های قدیم که هنوز بعضی از آن ها وجود دارند برای اعمال این امر دارای در ورودی بسیار کوتاه هستند، تا هر کس در هر مقامی هنگام ورود مجبور به سر خم کردن شده و به این طریق در مدتی که در زورخانه است فروتنی را از یاد نبرد.


•    ورودکنندگان در صورتی که بیش از یک نفر باشند، باید با تعارف و احترام یکدیگر را به تقدم بر خود به داخل زورخانه دعوت نمایند. معمولاً در این مواقع حدود یک دقیقه جلو در زورخانه تعارف به عمل می آید. هر کس سعی می کند دیگری را به جلو کشیده و خود از عقب او قرار بگیرد. ولی علی رغم این تعارفات مطابق سنت هر کس سالمندتر و پیشکسوت تر باشد نسبت به دیگری حق تقدم می یابد و هیچگاه کسی این رسم را نادیده نمی گیرد.


•    مرشد زورخانه وظیفه دارد برای هر کس که به زورخانه وارد و یا از آن خارج می شود با در نظر گرفتن مرتبه و سابقه کسوت ورزشی او، تشریفاتی ارائه دهد  .


•    بزرگترین شخص پس از ورود در بلند ارج ترین جای دور بیرون گود می نشیند. در قدیم این جا کنار سردم، پهلوی کهنه سوار و یا مرشد بود و اکنون برابر در ورودی یا روبه سردم است.


•    مشتمال چی یا خادم زورخانه موظف است به محض نشستن ورزشکار، زود نزد او شتافته لنگ چندلا شده یی را به نشانه دعوت به برهنه شدن در کنارش بگذارد (تعارف لنگ). در موقع جشن و گلریزان، در صورت امکان، تنبان کشی می دهد.


•    ورزشکار در قیام به عزم برهنه شدن از بزرگتر حاضر رخصت می طلبد، اگر ورزشکار تازه کار و حتی پیشکسوت بی ادعا باشد، حتماً باید دامن لنگ را از وسط دو پا بالا کشیده و جلو آن را به زیر کمر استوار کند. اگر پهلوان و پیشکسوت صاحب ادعا باشد، دامن لنگ را بالا نکشیده و رها و افتاده می گذارد.


•    به محض ورود به گود باید خم شد و انگشتان دست راست خود را به احترام به ساخت زورخانه به زمین زده و برداشته روی لب گذاشته ببوسد.


•    هنگام ورزش حتماً باید یک نفر وسط گود ایستاده به عنوان میان دار، دیگران را به آهنگ ضرب مرشد رهبری کند تا همه حرکات خود را با حرکات او تطبیق داده و آنان که مبتدی هستند، حرکات او را تقلید کرده بیاموزند. آن کس که میان دار است باید سابقه دارترین ورزشکاران حاضر باشد.


•    هر قسمت از گود در جای خود مرتبه یی دارد و هر کس باید در مرتبه خود بایستد. میان دار رو به مرشد در وسط، دومین مرتبه بعد از میان دار روبه روی میان دار و زیر سردم ایستادن است.


•    ورزش در گود با لباس، زشت و ناپسند شناخته می شده و بر اصل آیین فتیان ممنوع است. ورزشکار فقط باید زیر شلوار خود را به پا داشته و لنگی بر روی آن ببندد. در صورت سرد بودن هوا می تواند با پیراهن وارد گود شده، بعد از قدری ورزش و گرم شدن بدن، پیراهن را هم از تن بیرون کند.


•    رسم است ورزشکاران به تخته شنا و قبضه زنجیر کباده قبل از به کار گرفتن، بوسه می زنند.


•    میان دار قبل از وسط گود ایستادن باید از بزرگترین شخص حاضر در زورخانه و از مرشد یا حضار رخصت طلبد. سپس به یک یک ورزشکاران سابقه دار برای میان داری تعارف و بفرما بزند.


•    شوخی، ناسزاگویی، سبک سری، خنده، به صدای بلند، غیبت، مست بودن، و سیگار کشیدن در زورخانه ممنوع است.


•    برداشتن تخته شنا و برداشتن میل و بر جای برگرداندن آن ها، پس از هر دور ورزش به ترتیب از بزرگترین شروع و به کوچک ترین پایان می گیرد. به استثنای کباده که مثل چرخ از کوچکتر به بزرگتر است.


•    همه باید از بزرگتر اگر میان دار باشد و اگر پهلوان حاضر و یا مرشد، حرف شنوی داشته و از دستورات او پیروی کنند.


•    هر کس اگر که در گود باشد و یا بیرون از گود، باید چون بزرگتری از راه رسید، جای خود را به او بدهد.


•    هنگام ورزش دسته جمعی، میل گرفتن و شنای انفرادی با لباس بیرون از گود ممنوع است. مگر برای ورزشکاران پیشکسوت که آن ها نیز باید در حال ورزش یقه پیراهن خود را باز کنند.


•    پیش از شروع یا پس از خاتمه ورزش اگر کسی خواست انفرادی ورزش کند، باید از بزرگتر حاضر و یامرشد اجازه خواسته و بگوید رخصت ، که در جواب خواهند گفت: فرصت .


•    هر کس وارد زورخانه، به خصوص وارد گود که می شود باید هم طهارت داشته و هم از نظر شرعی نجس و ناپاک نباشد.


•    چون سردم (نشستن گاه مرشد) جای محترم و متبرکی شناخته شده، کسی جز مرشد حق جلوس بر آن را ندارد.


•    در موقع بلند کردن میل از روی زمین کوچکتر نباید قبل از بزرگتر اقدام به بلند کردن میل کند.


•    چنان چه ورزشکاری رویه یی برخلاف حرکات میان دار از خود نشان دهد و یا در کنار گود بی حرکت بایستد، نسبت به میان دار بی احترامی کرده است.


•    ورود با کفش در گود ممنوع است.


•    ورزش در گود بدون لنگ و یا تنکه ممنوع است.


•    از آن جا که در گود زورخانه ثروت و موقعیت اجتماعی ارزشی ندارد و تنها مقام، کسوت ورزش است که بر مراتب تقدم و تأخر فرمان می راند، هیچکس حق ندارد به صرف آن که در خارج از زورخانه رییس و یا صاحب مقامی است، نسبت به مردم دون شغل ادعای تقدم و برتری نماید و انتظار داشته باشد ورزشکاران به جای طلب رخصت از مرشد و یا پیشکسوت ترین از او رخصت بطلبند.


•    چرخیدن از تازه کارترین افراد شروع و به سابقه دارترین پایان می گیرد.


•    هر کس به طور معمول باید از جانب رو به سردم، که پایین ترین مرتبه است وارد گود شود.


•    هیچکس حق ندارد هنگام ورزش دسته جمعی از گود خارج شود، مگر آن که با اجازه میان دار باشد.


•    تشویق ورزشکاران به خصوص موقع میل بازی و چرخ از وظایف مرشد است. بزرگترین پیشکسوت حاضر و یا میان دار هم این حق را دارد.


•    باید مراقب باشند کسی را که در گود حریف و رقیب کشتی است در انظار خوار و یا به قول معروف کنف نکنند. و به اقتضای خصلت فتیان، در صورت لزوم با کمال خوش رویی و فروتنی حق تقدم خود را به دیگری بدهند.


•    اگر ورزشکاری غریب از شهری دیگر وارد شود ولو آن که در کسوت به مرتبه بزرگتران حاضر نباشد، لازم است نهایت مروت و حرمت را در حق او بدهند و در موقع اقدام به هر کار به او تعارف کرده و بفرما بزنند.


•    اگر پیشکسوت و یا ورزشکار با سابقه یی، روی فروتنی بخواهد از حق خود چشم پوشی کند و دیگری را که ذیحق نیست بر خود مقدم دارد، باید حاضرین مداخله کرده، با خوشرویی مانع شوند تا نوبتی که مناسب سابقه اوست برسد.


•    کباده زدن (یا کشیدن) نیز مانند چرخیدن از کوچکتران شروع و به بزرگتران تمام می شود.


•    افراد پایین تر موظف هستند کباده را پس از زدن، زمین نگذاشته همان طور که آن را به دست دارند به افراد بالاتر از خود بدهند.


•    هنگامی که پهلوان و یا پیشکسوتی مشغول زدن پای جنگلی و یا کشیدن کباده است، مرشد باید ضمن ضرب گرفتن، هر یک از حرکات او را از یک به بالا بشمارد. شمارش دفعات و تعداد حرکات، در پای جنگلی و در کباده بالاترین حد احترام است.


•    مرشد باید به هر بهانه اشعار و رباعی های نغز و پرمغز برای تنبیه و یا ارشاد ورزشکاران به سرنوازی بخواند.


•    رسم است که در زورخانه ها مرشد برای تشویق، موقع شروع چرخیدن یا انجام بعضی حرکات چابکانه و خوش نما، ضمن گرفتن ضرب های متوالی، شعارهایی مناسب سن و کسوت هر ورزشکار با صدای بلند و کشیده خطاب می نمایند


•    هنگام برگزاری مراسم جشن یا گلریزان که ورزش جنبه نمایشی دارد و ساخته ها و پیشکسوت ها حضور دارند، تازه کارها لخت نمی شوند.


•    مشتمال چی (خادم زورخانه) موظف است، هنگام چرخیدن یا کباده کشیدن که ورزشکاران با بدن های گرم و عرق دار برای رسیدن نوبت بی حرکت دور گود می ایستند به شانه هر یک لنگی بیندازند که سرما نخورند.


•    مرشد موظف است تمام مراسم لازم الاجرا را در مورد هر یک از ورزشکاران معمول دارد


•    در کشتی های خصمانه، پهلوان حاضر و یا پیشکسوت ها باید پس از دست به دست دادن دو حریف، مراقب حرکات طرفین باشند تا پشت یکی از آن ها به خاک برسد و اگر کشتی طولانی شد و هیچ کدام بر دیگری چیره نگشت آن ها را از هم جدا کرده و کشتی را به وقت دیگر موکول کنند. در صورتی که بین دو حریف که به اصطلاح کشتی شان گره خورده خصومتی پیش آید، همان دم آن دو را وادار به بوسیدن کرده و کشتی را خاتمه یافته اعلام نمایند.


•    پایان ورزش را میان دار با اجازه بزرگتران اعلام می کند.


•    موقعی که میان دار مشغول دعا کردن است، اگر کسی صحبت کند و یا از گود خارج شود رفتار او نسبت به ورزشکاران و میان دار توهین تلقی خواهد شد.


•    اگر کسی روی اطمینان به نیروی پهلوانی خود می خواست دور کشتی بگیرد (که اکنون برافتاده)، رسم چنان بود که پس از خاتمه ورزش و مراسم دعا، دست خود را به عزم و طلب کشتی به جانب یکایک ورزشکاران حاضر در گود دراز می کرد و هر کدام که مایل به کشتی بود با او گلاویز می شد.


•    چنانچه نوچه یی به دوران رسیده بخواهد با پهلوانی کشتی بگیرد به نشانه قبول داشتن حریف به استادی، هنگام فرو کوفتن، زانوی خود را زمین می زند و گاه دست او را هم می بوسد.


•    رسم است در کشتی های زورخانه یی، هنگام دست به دست دادن دو حریف، پهلوان حاضر و یا مرشد گل کشتی می خواند و مراسم خاصی را به عمل می آورد.


•    هنگام جشن و یا گلریزان پس از پایان ورزش و دعا رسم است که میان دار رو به طرف بزرگتران و یا برجسته ترین شخص حاضر کرده و می پرسد: حالا چه کنیم؟ . اگر قرار کشتی بود می گویند: کشتی . در غیر این صورت می گویند: اختیار دارید .


•    هر گاه مرشد ملعونی را لعنت کند همه باید در جواب بگویند: بی شمار .

©2018 Zurkhaneh.lt. All Rights Reserved.

جستجو